Proof of Stake vs Proof of Work: Sự khác biệt là gì?

Mỗi giao dịch crypto đều cần được xác minh trước khi được ghi lại. Nhưng ai thực hiện việc xác minh — và bằng cách nào?

Đó là lúc proof of work và proof of stake xuất hiện. Đây là hai phương thức chính mà các blockchain sử dụng để đạt được đồng thuận về tính hợp lệ. Bitcoin sử dụng một trong hai. Ethereum đã chuyển sang phương thức còn lại vào năm 2022. Sự khác biệt giữa chúng liên quan đến năng lượng, bảo mật, quyền sở hữu và nhiều hơn nữa.

Đây là những gì bạn cần biết.

Cơ chế đồng thuận là gì?

Một blockchain không có cơ quan trung ương nào — không ngân hàng, không công ty, không cơ quan quản lý — để quyết định giao dịch nào là hợp lệ. Thay vào đó, mọi người tham gia trong mạng đều phải đồng ý. Các quy tắc điều chỉnh quá trình đồng thuận này được gọi là cơ chế đồng thuận.

Hãy nghĩ về nó như một hệ thống bỏ phiếu, ngoại trừ "những người bỏ phiếu" là các máy tính trên toàn thế giới, và những gì đặt cược là tiền thật. Proof of work và proof of stake là hai câu trả lời khác nhau cho cùng một câu hỏi: làm thế nào để hàng nghìn người xa lạ đồng ý — và khiến việc gian lận trở nên đủ tốn kém?

Proof of work là gì?

Proof of work là cơ chế đồng thuận ban đầu. Bitcoin sử dụng nó. Litecoin cũng vậy, và cho đến năm 2022, cả Ethereum nữa.

Cách thức hoạt động như sau. Khi một lô giao dịch mới cần được thêm vào blockchain, các máy tính trên toàn thế giới — được gọi là thợ đào — cạnh tranh để giải một câu đố toán học phức tạp. Câu đố này không có lối tắt. Cách duy nhất để giải nó là thông qua sức mạnh tính toán thô, chạy hàng nghìn tỷ phỏng đoán mỗi giây cho đến khi một thợ đào tìm ra câu trả lời đúng.

Người thắng cuộc được thêm khối giao dịch tiếp theo và nhận phần thưởng bằng crypto (trong trường hợp Bitcoin, là BTC mới được đúc). Tất cả những người khác bắt đầu lại từ đầu.

"Công việc" trong proof of work là theo nghĩa đen. Các thợ đào đầu tư tài nguyên thực sự như phần cứng mạnh mẽ và điện để tham gia. Khoản đầu tư đó chính là thứ khiến việc gian lận trở nên tốn kém. Để làm giả một giao dịch, kẻ tấn công sẽ cần thực hiện lại toàn bộ công việc tính toán cho mọi khối kể từ khối gian lận, trong khi phần còn lại của mạng vẫn tiếp tục thêm các khối mới. Ở quy mô của Bitcoin, điều đó thực tế là không thể.

Proof of stake là gì?

Proof of stake có cách tiếp cận khác. Thay vì cạnh tranh thông qua tính toán, những người tham gia được gọi là validator sẽ khóa (hay "stake") một lượng crypto nhất định làm thế chấp. Họ stake càng nhiều, cơ hội được chọn để xác thực khối tiếp theo càng cao.

Nếu một validator hành động trung thực, họ sẽ nhận được phần thưởng. Nếu họ cố gian lận — bằng cách phê duyệt các giao dịch gian lận — họ sẽ mất một phần crypto đã stake. Cơ chế phạt này được gọi là slashing.

Ethereum đã chuyển sang proof of stake vào tháng 9/2022 với bản nâng cấp mang tên The Merge. Đây là một trong những chuyển đổi kỹ thuật lớn nhất trong lịch sử crypto, và nó đã giảm mức tiêu thụ năng lượng của Ethereum xuống khoảng 99.95%.

Các chuỗi PoS lớn khác bao gồm Solana, Cardano và Avalanche.

Proof of work vs proof of stake: so sánh trực tiếp

Cái nào tốt hơn?

Không cái nào tốt hơn một cách tuyệt đối — chúng giải quyết các vấn đề khác nhau với những đánh đổi khác nhau.

Proof of work có lịch sử hoạt động 15 năm. Mạng lưới Bitcoin chưa bao giờ bị tấn công thành công, và mô hình bảo mật của nó được hiểu rõ. Chi phí năng lượng là có thực, nhưng những người ủng hộ lập luận rằng nó gắn kết mạng lưới với thực tế vật lý theo cách khó giả mạo.

Proof of stake hiệu quả hơn và dễ tiếp cận hơn. Nó không yêu cầu phần cứng chuyên dụng, và cho phép những người nắm giữ thông thường kiếm phần thưởng chỉ bằng cách tham gia vào bảo mật của mạng. Đây cũng là nền tảng cho staking — một cách để đưa crypto của bạn vào hoạt động mà không cần bán.

Điều này có ý nghĩa gì với bạn với tư cách là người nắm giữ crypto

Nếu bạn nắm giữ Bitcoin, proof of work chỉ là cơ sở hạ tầng nền — bạn không tham gia trực tiếp vào đó trừ khi bạn đang đào.

Nếu bạn nắm giữ Ethereum, proof of stake có tác động trực tiếp hơn. Các validator stake ETH để giúp vận hành mạng và kiếm phần thưởng đổi lại. Tuy nhiên, bạn không cần phải tự chạy một validator để hưởng lợi. Hầu hết mọi người đưa ETH của họ vào hoạt động thông qua các nền tảng cho phép bạn kiếm lãi trên tài sản nắm giữ crypto của mình mà không cần tự vận hành validator.

Nếu bạn muốn thanh khoản hơn là phần thưởng, bạn cũng có thể vay dựa trên tài sản nắm giữ crypto của mình mà không cần bán — giữ nguyên mức độ tiếp xúc của bạn.

Kiếm lợi nhuận trên Ethereum với Nexo

Trên Nexo, bạn có thể đưa ETH của mình vào hoạt động mà không cần tự vận hành validator — không cần phần cứng, không cần thiết lập kỹ thuật, không có mức stake tối thiểu.

• Lên đến 5.5% trên ETH với Flexible Savings — không khoá, rút bất cứ lúc nào bạn muốn

• Lên đến 6.5% trên ETH với Fixed-term Savings — cam kết trong một kỳ hạn nhất định, kiếm tỷ suất cao hơn

• Không chỉ ETH — kiếm lợi nhuận trên BTC, USDC, USDT và nhiều hơn nữa từ cùng một tài khoản

Câu hỏi thường gặp

1. Sự khác biệt chính giữa proof of work và proof of stake là gì? 

Proof of work sử dụng sức mạnh tính toán — các thợ đào đốt năng lượng giải câu đố để xác thực giao dịch. Proof of stake sử dụng crypto đã stake — các validator khóa vốn làm thế chấp thay thế. Cả hai đều bảo mật blockchain, nhưng thông qua các cơ chế rất khác nhau.

2. Đồng coin nào sử dụng proof of work và đồng nào dùng proof of stake?

Bitcoin và Litecoin là các mạng proof of work lớn nhất. Ethereum (từ năm 2022), Solana, Cardano và Avalanche sử dụng proof of stake.

3. Ethereum có chuyển từ proof of work sang proof of stake không? 

Có. Ethereum đã chuyển đổi từ proof of work sang proof of stake vào tháng 9/2022, trong bản nâng cấp được gọi là The Merge. Sự chuyển đổi này đã giảm mức tiêu thụ năng lượng của Ethereum xuống khoảng 99.95%.

4. Những nhược điểm của proof of stake là gì? 

Chỉ trích phổ biến nhất là nó có thể ưu ái những người nắm giữ lớn — các validator với nhiều crypto được stake hơn có nhiều ảnh hưởng hơn. Một số người cũng lập luận rằng nó ít được thử nghiệm thực chiến hơn so với proof of work ở cùng quy mô, mặc dù mạng PoS của Ethereum đã hoạt động không có sự cố lớn nào kể từ The Merge.

5. Tôi có thể kiếm phần thưởng từ proof of stake mà không cần chạy validator không? 

Có. Nhiều nền tảng cho phép bạn kiếm phần thưởng dựa trên staking trên ETH mà không cần tự vận hành node validator.

6. Proof of work hay proof of stake bảo mật hơn? 

Cả hai đều được coi là có độ bảo mật cao ở quy mô lớn. Bảo mật của proof of work đến từ chi phí tính toán — tấn công mạng đòi hỏi phần cứng và năng lượng khổng lồ. Bảo mật của proof of stake đến từ slashing — các validator hành xử sai sẽ mất crypto đã stake của họ. PoW của Bitcoin có lịch sử hoạt động lâu dài hơn; PoS của Ethereum đã hoạt động tốt kể từ năm 2022.

7. "Staking" có nghĩa là gì trong proof of stake? 

Staking có nghĩa là khóa crypto làm thế chấp để tham gia vào việc xác thực giao dịch. Đổi lại, các validator (và thông qua các nền tảng, những người nắm giữ thông thường) kiếm được phần thưởng. Đây là cách mạng lưới bù đắp cho những người tham gia giúp giữ an toàn cho nó.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên tài chính hay đầu tư. Tài sản crypto tiềm ẩn rủi ro, bao gồm khả năng mất tiền gốc. Hãy luôn tự nghiên cứu trước khi đưa ra các quyết định tài chính.